ΑΡΧΕΙΟ ΤΕΥΧΩΝ

2007

Τεύχος 9

Ειδικό θεματικό τεύχος: Πολιτισμικές ταυτότητες

"Εκπαιδευτικές Ανισότητες και Κοινωνικό Περιθώριο"

Παναγιώτης Παπακωνσταντίνου

         

2007

Τεύχος 9

Ειδικό θεματικό τεύχος: Πολιτισμικές ταυτότητες

"Εκπαιδευτικές Ανισότητες και Κοινωνικό Περιθώριο"

Παναγιώτης Παπακωνσταντίνου

Περίληψη

Το σημερινό νεοελληνικό σχολείο διανύει μια περίοδο συνεχούς και έντονης αμφισβήτησης της αποτελεσματικότητάς του, που αποδίδεται συνοπτικά ως “κρίση” αλλά που παρά τη διαπίστωσή της οι λειτουργίες του, επιλεκτικές και νομιμοποιητικές, επιτελούνται κανονικά. Οι “δείκτες” της προβληματικής που το χαρακτηρίζει δηλ. ο αναλφαβητισμός, οι διαρροές, οι κακές επιδόσεις και η σταδιακή αποπομπή από το σχολείο ενός αριθμού μαθητών από κάθε ηλικιακή τάξη, τεκμηριώνουν τη συντήρηση ενός σκληρού “πυρήνα” εκπαιδευτικού περιθωρίου που τροφοδοτεί και ανανεώνει κανονικά την ύπαρξη του κοινωνικού περιθωρίου.
Με βάση το παράδειγμα του Προγράμματος “Ένταξη Τσιγγανοπαίδων στο Σχολείο”, που χρησιμοποιήθηκε ως όργανο και πεδίο ανάλυσης του πραγματικού/λειτουργικού τρόπου αντίδρασης του εκπαιδευτικού συστήματος, αποτυπώθηκαν συγκεκριμένες και ειδικές διαδικασίες που τεκμηριώνουν πώς υποδέχεται και αντιδρά το σχολείο στη συγκεκριμένη ομάδα μαθητών. Οι αντιδράσεις αυτές δίνουν το στίγμα του σχολείου και της αυτοακύρωσής του.
Η ρητορική της ισότητας και της πολιτισμικής ισοτιμίας αλλά και της υποχρέωσης στη φοίτηση όπως και η αρχή των ίσων ευκαιριών διαψεύδονται από την καταστρατήγηση κάθε έννοιας Ενιαίας Εκπαίδευσης. Οι διαδικασίες:
α) της μη εγγραφής και της ανοχής της
β) της συγκάλυψης – εύκολης αποδοχής των διαρροών
γ) της περιχαράκωσης σε “στεγανοποιημένες” εκπαιδευτικές δομές και
δ) της φαινομενικής ένταξης αλλά με υπο-επίδοση
αποκαλύπτουν πώς τροφοδοτείται με συγκεκριμένες κοινωνικο-εκπαιδευτικές πρακτικές η διατήρηση του εκπαιδευτικού περιθωρίου και πως αναιρείται ο δημοκρατικός χαρακτήρας του νεοελληνικού σχολείου.