ΑΡΧΕΙΟ ΤΕΥΧΩΝ

2009

Τεύχος 13

Ειδικό θεματικό τεύχος: Σχολικό εγχειρίδιο

"Κριτικές μεθοδολογικές προσεγγίσεις στην έρευνα του περιεχομένου των σχολικών βιβλίων: θεωρητικές παραδοχές και «παραδείγματα» ανάλυσης"

Κυριάκος Μπονίδης

         

2009

Τεύχος 13

Ειδικό θεματικό τεύχος: Σχολικό εγχειρίδιο

"Κριτικές μεθοδολογικές προσεγγίσεις στην έρευνα του περιεχομένου των σχολικών βιβλίων: θεωρητικές παραδοχές και «παραδείγματα» ανάλυσης"

Κυριάκος Μπονίδης

Περίληψη

Στο παρόν κείμενο -με αφετηρία τις παραδοχές ότι το σχολικό βιβλίο, ένα σημαντικό ακόμη μέσο διδασκαλίας και μάθησης, εκτός από ‘informatorium’ και ‘pedagogicum’, είναι και ‘politicum’- αναφέρομαι στην έρευνα του πολιτικού-ιδεολογικού περιεχομένου του. Η διεπιστημονική αυτή έρευνα εντάσσεται στο κριτικό επιστημολογικό ‘παράδειγμα’ της Παιδαγωγικής, την κριτική Παιδαγωγική. Έτσι, μετά από μια σύντομη παρουσίαση, της εξέλιξης και των βασικών θέσεων της τελευταίας, εστιάζω στα θεωρητικά ερείσματα και τα μεθοδολογικά εργαλεία της έρευνας του σχολικού βιβλίου που λαμβάνει χώρα στο πλαίσιο της κριτικής Παιδαγωγικής. Ειδικότερα, αναφέρομαι στην ‘ιδεολογικοκριτική’ ανάλυση των σχολικών βιβλίων, η οποία συνιστά ένα παράδειγμα ανάλυσης της ‘κλασικής’ –της προσανατολισμένης στην κριτική θεωρία της Σχολής της Φρανκφούρτης- κριτικής Παιδαγωγικής, και σε δύο σύγχρονες προσεγγίσεις κριτικής ανάλυσης, την ‘κριτική ανάλυση λόγου’ και την ‘κοινωνική σημειωτική’, οι οποίες βρίσκονται σε θεωρητική αντιστοιχία με νεότερες τάσεις στο χώρο του κριτικού επιστημολογικού ‘παραδείγματος’ της Παιδαγωγικής. Τις κριτικές  αυτές προσεγγίσεις παρουσιάζω τόσο ως εργαλεία ανάλυσης όσο και με παραδείγματα ανάλυσης σχολικών βιβλίων.